Bar ve Restoranda 33. Sınıf mı, 43. Sınıf mı?

Bir bar veya meyhanenin adı, masada sunulan servis deneyimini temsil eder; aynı ad bir şişenin etiketine taşındığında ise farklı bir korumaya ihtiyaç duyar. Yiyecek ve içecek servisi 43. sınıfta, bira dışındaki alkollü içkiler 33. sınıfta yer alır. Bir meyhanenin akşam servisinden kendi etiketli şişesine uzanan yolunu izliyoruz.

Meyhanenin tabelası: 43. sınıfın alanı

İstanbul'da eski bir semtte açılmış, mezeleri ve fasıl geceleriyle tanınan bir meyhane düşünelim. Müşteriler masaya oturuyor, garsonlar meze tabaklarını ve kadehleri getiriyor, akşamın sonunda hesap ödeniyor. Bu tabloda meyhanenin adı, sunulan yiyecek ve içecek servisini tanımlar. Nice sınıflandırmasında restoran, bar, meyhane, kafe, pub ve kokteyl salonu hizmetleri ile catering hizmetleri 43. sınıfta yer alır. Meyhanenin temel marka ihtiyacı bu sınıftadır. Masada servis edilen rakının başka bir üreticiye ait olması bu durumu değiştirmez; çünkü meyhane içkiyi üretmez, servis eder. Bu nedenle ilk başvuru, işletmenin günlük işine bakılarak 43. sınıf üzerine kurulur.

43. sınıftaki tescil, aynı veya benzer bir adın başka bir restoran, bar veya catering işletmesi tarafından kullanılmasına karşı koruma sağlar. Meyhanenin şube açması, paket servis yapması veya düğün ve özel davetler için catering hizmeti vermesi de bu sınıfın kapsamındadır. Menüdeki özel mezelerin adları ve işletmenin iç tasarımı ise farklı koruma türlerinin konusu olabilir; bu konuları restoran menüsü ve konseptinin korunmasını anlatan yazımız ayrıntılı işler. Tabela, menü ve sosyal medya hesabında kullanılan logonun başvurudaki logoyla uyumlu olması da ileride kullanım ispatı açısından önem taşır.

Kendi etiketli şişe: 33. sınıfa ne zaman ihtiyaç var?

Meyhane birkaç yıl sonra müşterilerinden gelen talep üzerine, anlaşmalı bir üreticiye kendi adını taşıyan bir rakı ve bir nar likörü ürettirmeye karar veriyor. Şişeler hem meyhanede satılacak hem de bazı şarküterilerin rafına girecek. Bu noktada meyhanenin adı artık bir hizmeti değil, bir ürünü tanımlamaya başlar. Nice sınıflandırmasında bira hariç alkollü içkiler, yani rakı, şarap, likör, votka, cin, viski, kanyak ve hazır alkollü kokteyller 33. sınıfta yer alır. Yalnız 43. sınıfta tescilli bir marka, şişe üzerindeki kullanım için her zaman yeterli dayanak sağlamayabilir.

Hizmet ile ürün arasındaki benzerlik tartışılabilir; ancak alkollü içki pazarında rekabet yoğun olduğu ve 33. sınıfta çok sayıda tescil bulunduğu için bu tartışmaya güvenmek risklidir. Kendi etiketli şişe çıkarmadan önce 33. sınıfta ayrı bir başvuru yapılması ve benzer markaların araştırılması önerilir. Şişeyi üreten firmanın etiketinde meyhanenin markasının hangi koşullarla yer alacağı, markanın kime ait olduğu ve ilişkinin sona ermesi hâlinde ne olacağı sözleşmeyle belirlenmelidir. Bu tür üretim ilişkileri, somut sözleşme metni ve tarafların beklentileri üzerinden kendi koşullarında değerlendirilmelidir. Etiket tasarımı basılmadan önce bu adımların tamamlanması en güvenli sıradır.

Bira ve alkolsüz kokteyl: sık karıştırılan istisna

Bar markalarında en sık yapılan hata, bütün alkollü içeceklerin 33. sınıfta olduğunu varsaymaktır. Oysa Nice sınıflandırması birayı ayrı tutar: bira, craft bira ve bira bazlı içecekler 32. sınıfta yer alır. Kendi butik birasını ürettirmeye karar veren bir pub, yalnız 33. sınıfta başvuru yaparsa asıl ürününü korumasız bırakabilir. Aynı şekilde alkolsüz kokteyller, meyve suları, soda ve enerji içecekleri de 32. sınıfın konusudur. Bu ayrım, özellikle hem alkollü hem alkolsüz ürün serisi olan barlar için listeyi belirleyen temel bilgidir. Menüdeki içecek listesi, hangi sınıfların gerçekten gerekli olduğunu görmek için iyi bir başlangıç noktasıdır.

Bu inceliği alkollü ve alkolsüz içecekler arasındaki sınıf farkını anlatan yazımız ayrıntılı biçimde ele alır. Pratikte bir kokteyl barının marka listesi şöyle kurulabilir: bar hizmeti için 43. sınıf, şişelenmiş hazır kokteyller için 33. sınıf, kendi birası veya alkolsüz kokteyl serisi için 32. sınıf. Kokteyl tariflerini anlatan atölyeler ve barmenlik kursları düzenleniyorsa 41. sınıf da gündeme gelebilir. Ancak her barın bu sınıfların hepsine ihtiyacı yoktur; hiç satılmayacak ürünler için alınan korumanın tescil tarihinden itibaren 5 yıl kullanılmaması hâlinde iptal talebine konu olabileceği unutulmamalıdır.

Alkollü içki markasında ek dikkat noktaları

Alkollü içki markaları, marka hukukunun yanında özel bir mevzuatın da konusudur. Alkollü içkilerin üretimi, etiketlenmesi, satışı ve özellikle tanıtımı ile reklamı sıkı kurallara bağlıdır. Bu nedenle bir meyhane veya bar, kendi etiketli ürünü için marka tescili almış olsa bile, bu ürünü sosyal medyada veya tabelada nasıl tanıtabileceğini ilgili düzenlemeler çerçevesinde ayrıca değerlendirmelidir. Marka tescili bir ürünün satış veya reklam iznini vermez; yalnızca işaret üzerinde hak sağlar. Etiket ve tanıtım kurallarındaki güncel düzenlemeler ilgili kurumdan teyit edilmelidir. Bu iki alanı birbirinden ayrı düşünmek, ileride çıkabilecek yanlış anlamaları önler.

Marka seçimi aşamasında da bazı özel riskler vardır. Şarap ve distile içkilerde coğrafi işaretler önemli bir yer tutar; bir yöre adını içeren markalar, o yöreye ait tescilli bir coğrafi işaretle çakışabilir. Üzüm çeşidi, içki türü veya üretim yöntemini tanımlayan kelimeler ayırt edici bulunmayabilir. Genel bir çerçeve için bira, şarap ve rakı markaları üzerine yazdığımız rehbere göz atabilirsiniz. Marka koruması 10 yıl sürer ve yenilenebilir. Başvuru öncesinde 33. ve 43. sınıfta benzer markaların araştırılması, hem meyhanenin hem de şişenin adını daha sağlam bir zemine oturtur. Etiket, menü ve tabela tasarımlarını bu araştırma sonucuna göre kesinleştirmek gerekir.

Masadaki servis ile şişedeki içki ayrı korunur

Bar ve restoran markalarında 43. sınıf masada sunulan servisi, 33. sınıf ise şişeye konulan alkollü içkiyi korur. Kendi etiketli rakı, şarap veya likör çıkaran bir işletme için iki sınıfın birlikte düşünülmesi gerekir; bira ve alkolsüz içecekler için ise 32. sınıf unutulmamalıdır. Marka tescili bir ürünün satış veya reklam izni anlamına gelmediği için alkollü içki mevzuatı da ayrıca gözetilmelidir. Tabeladan şişeye uzanan her adımda listeyi yeniden okumak, markayı işletmeyle birlikte büyütür.

Sıkça Sorulan Sorular

Meyhanemin adını 33. sınıfta tescil ettirmem gerekir mi?

Yalnız servis hizmeti veriyorsanız temel sınıf 43. sınıftır; masada sunulan içkiler başka üreticilere aitse 33. sınıf gerekmez. Ancak meyhanenin adını taşıyan rakı, şarap veya likör ürettirip satmaya başlayacaksanız 33. sınıfta ayrıca başvuru yapmanız önerilir. Karar, işletmenin gerçek faaliyetine göre verilmelidir.

Craft bira markası hangi sınıfta tescil edilir?

Bira, alkol içermesine rağmen Nice sınıflandırmasında 33. sınıfta değil, 32. sınıfta yer alır. Bu nedenle craft bira veya butik bira markası için 32. sınıfta başvuru yapılmalıdır. Bira servis edilen bar hizmeti ise ayrıca 43. sınıfta korunur.

Marka tescili alkollü içki reklamı yapma hakkı verir mi?

Hayır, marka tescili yalnız işaret üzerinde hak sağlar; ürünün satışı, etiketi veya tanıtımı için gerekli izinleri kapsamaz. Alkollü içkilerin reklam ve tanıtımına ilişkin sınırlamalar ayrı mevzuatla düzenlenir. Tanıtım planlanmadan önce güncel kuralların ilgili kurumdan teyit edilmesi gerekir.