Patent Lisansı ve Devri

Patent hakkı; devredilebilen, lisansla kullandırılabilen ve diğer hukuki işlemlere konu olabilen ekonomik bir varlıktır.

Patent ve faydalı model hakları, sahibinin malvarlığında yer alan ve devredilebilen haklardır. Patent sahibi, hakkını tamamen devredebilir veya başkasına lisans vererek buluşu kullandırabilir. Lisans, inhisari veya inhisari olmayan nitelikte olabilir.

Devir ve lisans işlemlerinin yazılı şekilde yapılması ve TÜRKPATENT siciline kaydedilmesi, hakların üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi açısından önemlidir. Özellikle teknoloji transferi ve AR-GE iş birliklerinde, lisans koşullarının açıkça düzenlenmesi taraflar arası uyuşmazlıkları önler.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 148

Sonuç

Patent, devir ve lisansla ekonomik değere dönüştürülebilir; işlemlerin yazılı ve sicile kayıtlı olması tarafları korur.

Sözleşmede Düzenlenmesi Gereken Konular

Lisans ve devir sözleşmelerinde en çok tartışma yaratan konular baştan yazılmadığında ortaya çıkar. Sözleşmede konu hakkın kayıt numarasıyla belirlenmesi, lisansın inhisari olup olmadığı, coğrafi kapsam, süre, alt lisans verilip verilemeyeceği ve bedelin hesaplanma yöntemi açıkça yer almalıdır. Bedel ciroya bağlanacaksa raporlama ve denetim usulü de yazılmalıdır; aksi hâlde tarafların beyanları arasındaki fark kısa sürede uyuşmazlığa dönüşür ve taraflar arasındaki güven zedelenir.

Teknik konular da ihmal edilmemelidir. Buluşun uygulanması için gereken bilgi ve belgelerin devri, üretim standartları, kalite denetimi, geliştirmelerin kime ait olacağı, üçüncü kişilerin tecavüzü hâlinde kimin dava açacağı ve yıllık ücretleri kimin ödeyeceği belirlenmelidir. Devir işleminde kanunun aradığı şekil şartlarına uyulması, m.148 kapsamındaki düzenlemeler bakımından önemlidir. İşlemin sicile kaydedilmesi ise hakkın üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesini sağlar.

Uyuşmazlık Çıkarsa İzlenecek Yol

Anlaşmazlık genellikle ödeme, kapsam aşımı veya sözleşmenin sona erdirilmesi konularında doğar. İlk adım sözleşmedeki bildirim hükümlerine uygun biçimde yazılı ihtar göndermek ve makul bir düzeltme süresi tanımaktır. İhtarın noter aracılığıyla gönderilmesi ispat kolaylığı sağlar. Bu aşamada muhatabın cevabı, sonraki hukuki adımların yönünü belirlediği için ihtar metninin talepleri somut ve ölçülebilir biçimde içermesi gerekir. Gönderim tarihi ve tebliğ belgesi de mutlaka dosyada saklanmalıdır.

Çözüm sağlanamazsa sözleşme hükümleri uyarınca tahkim veya dava yolu gündeme gelir. Sınai mülkiyet uyuşmazlıklarında görevli mahkeme, kanunun m.156 hükmüyle belirlenmiş uzman mahkemedir. Ticari nitelikteki para ve tazminat alacaklarında dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması dava şartı olarak öngörülmüştür. Delillerin kaybolma tehlikesi varsa dava öncesinde delil tespiti istenebilir; bu yol usul kanununda düzenlenmiş olup zaman kazandıran bir tedbirdir.

Sıkça Sorulan Sorular

Patent devredilebilir mi?

Evet; patent, sahibinin malvarlığında yer alan ve devredilebilen bir haktır. Patent sahibi hakkını tamamen devredebileceği gibi lisans vererek buluşu başkasına kullandırabilir. SMK m.148 uyarınca sınai mülkiyet hakkı devredilebilir, lisans konusu olabilir, rehnedilebilir ve diğer hukuki işlemlere konu olabilir; devir yazılı şekilde yapılır ve taraflarca imzalanır.

Patent devir ve lisans işlemleri sicile kaydedilmeli mi?

Sicil kaydı, hakların üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi için önemlidir. Hukuki işlemler talep üzerine sicile kaydedilir; sicile kaydedilmeyen işlemler iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Bu nedenle devir veya lisans sözleşmesi imzalandıktan sonra TÜRKPATENT siciline kayıt işlemi ihmal edilmemelidir.

İnhisari lisans ile inhisari olmayan lisans arasındaki fark nedir?

İnhisari lisansta buluş yalnızca lisans alana kullandırılır ve patent sahibi başkasına lisans veremez. İnhisari olmayan lisansta ise aynı buluş birden çok kişiye kullandırılabilir. Özellikle teknoloji transferi ve Ar-Ge iş birliklerinde lisansın türünün ve koşullarının sözleşmede açıkça düzenlenmesi, taraflar arasındaki uyuşmazlıkları önler.