Patentlenebilirlik Şartları

Bir buluşun patentle korunabilmesi için yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması gerekir.

Patentlenebilirliğin ilk şartı yeniliktir; buluş, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde yazılı, sözlü veya kullanım yoluyla kamuya açıklanmamış olmalıdır. İkinci şart olan buluş basamağı, buluşun ilgili alandaki uzmanca tekniğin bilinen durumundan aşikâr biçimde çıkarılamayacak olmasını ifade eder.

Üçüncü şart, buluşun sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir veya kullanılabilir olmasıdır. Bu üç şart birlikte aranır; biri eksikse patent verilemez. Bu nedenle başvuru öncesinde buluşun yenilik araştırmasının yapılması ve kamuya erken açıklamaktan kaçınılması büyük önem taşır.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 83

Sonuç

Bir buluş ancak yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik şartlarını birlikte taşırsa patentlenebilir; erken kamuya açıklama yeniliği zedeler.

Başvuru Öncesi Hazırlık Adımları

Hazırlığın ilk adımı, buluşun çözdüğü teknik problemi ve önerdiği çözümü yazılı olarak netleştirmektir. Bu metin hem araştırmanın yönünü belirler hem de tarifnamenin iskeletini oluşturur. İkinci adım tekniğin bilinen durumunu taramaktır; patent veritabanları, akademik yayınlar ve ticari ürün katalogları birlikte incelenir. Tarama sonucunda benzer çözümler bulunursa buluşun ayrışan yönleri belirlenerek istem yapısı buna göre kurgulanır. Bu tarama sonucunun yazılı rapora dönüştürülmesi, sonraki adımlarda başvurulacak temel belgeyi oluşturur.

Üçüncü adım gizliliğin korunmasıdır. Başvuru yapılmadan önce yapılan açıklamalar yeniliği ortadan kaldırabilir. Zorunlu görüşmelerde gizlilik sözleşmesi imzalanması yerinde olur. Kanun m.84 kapsamında on iki aylık bir istisna bulunsa da bu istisna ülkeseldir ve yurt dışı başvurularda aynı korumayı sağlamayabilir. Son adım ise buluşa katkı verenlerin ve hak sahipliğinin baştan yazılı biçimde belirlenmesidir. Çalışan buluşlarında ise işveren ile buluşu yapan arasındaki ilişkinin baştan açıklığa kavuşturulması gerekir.

Değerlendirmede Sık Yapılan Hatalar

En yaygın yanılgı, ürünün piyasada bulunmamasını yenilik saymaktır. Yenilik m.83 anlamında tekniğin bilinen durumuna göre değerlendirilir; dünyanın herhangi bir yerinde yayımlanmış bir doküman yeniliği ortadan kaldırabilir. İkinci yanılgı, ticari başarıyı buluş basamağının kanıtı görmektir. Ticari başarı destekleyici bir gösterge olabilir, ancak tek başına teknik ilerlemenin yerini tutmaz ve alanında uzman kişi ölçütünü karşılamaz. Değerlendirmenin ilgili teknik alandaki yayınlar üzerinden yapılması, bu yanılgının önüne geçen en etkili yoldur.

Bir diğer hata, sanayiye uygulanabilirliği önemsiz bir formalite saymaktır. Uygulanabilirliği somut biçimde ortaya konmayan tasarılar, teorik düzeyde kaldığı gerekçesiyle eleştiri alabilir. Ayrıca m.82 kapsamında patentlenebilir kabul edilmeyen konuların başvuruya konu edilmesi zaman kaybına yol açar. Başvuru öncesinde konunun kapsam içinde olup olmadığının teyit edilmesi, sonraki aşamalarda karşılaşılacak ret kararlarını önemli ölçüde azaltır. Bu teyit, hem zaman hem de emek bakımından başvuru sahibine belirgin bir tasarruf sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Bir buluş hangi şartlarda patentlenebilir?

Bir buluşun patentlenebilmesi için yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması gerekir. Bu üç şart SMK m.82 ve m.83 kapsamında düzenlenmiştir. Şartlardan biri karşılanmazsa başvuru reddedilir; tescil alınsa bile sonradan hükümsüzlük talebiyle karşılaşma riski doğar. Değerlendirme başvuru tarihindeki tekniğin bilinen durumuna göre yapılır.

Buluş basamağı ne anlama gelir?

Buluş basamağı, buluşun ilgili teknik alanda uzman bir kişi için bilinen tekniğe göre aşikâr olmamasını ifade eder. Yani çözüm, mevcut bilgilerin sıradan birleşimiyle akla gelebiliyorsa bu şart karşılanmaz. Yenilikten farkı, tek bir belgeyle değil birden çok kaynağın birlikte değerlendirilmesiyle ölçülmesidir. Faydalı modelde bu şart aranmaz.

Patentte yenilik nasıl değerlendirilir?

Yenilik, buluşun başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olmasını gerektirir. Yazılı yayın, sözlü anlatım, kullanım veya fuar tanıtımı gibi her türlü açıklama tekniğin bilinen durumuna girer. Bu nedenle başvuru yapılmadan önce buluşun paylaşılmaması, paylaşılacaksa gizlilik sözleşmesiyle korunması gerekir.