Tasarım Hakkının Devri ve Lisansı

Tescilli tasarım, bir malvarlığı unsuru olarak başkalarına devredilebilir veya lisans yoluyla kullandırılabilir; bu işlemlerin yazılı yapılması ve sicile kaydı, hakkın güvencesidir.

Tescilli tasarım, sahibine ekonomik değer taşıyan bir hak sunar. Bu hak, sahibinin elinde kalabileceği gibi tümüyle başkasına devredilebilir ya da kullanım hakkı lisans yoluyla üçüncü kişilere bırakılabilir. Her iki işlem de tasarımın ticari olarak değerlendirilmesinin önemli yollarıdır.

Tasarım Hakkının Devri

Devir, tasarım üzerindeki tüm hakların başka bir kişiye geçirilmesidir. Devir işleminin hukuken geçerli olabilmesi için yazılı şekilde yapılması gerekir. Devir sözleşmesinde tarafların bilgileri, devre konu tasarımın tescil numarası ve devir bedeli gibi unsurlar açıkça yer almalıdır. Devrin Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde sicile kaydedilmesi, işlemin üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi bakımından önemlidir.

Tasarım Lisansı

Lisans, tasarım hakkının sahibinde kalması koşuluyla, kullanım yetkisinin başkasına tanınmasıdır. Lisans münhasır (yalnızca lisans alana tanınan) ya da münhasır olmayan biçimde verilebilir. Lisansın kapsamı, süresi, coğrafi alanı ve bedeli sözleşmeyle belirlenir. Lisansın da sicile şerh edilmesi, lisans alanın hakkını koruması açısından tavsiye edilir. Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça lisans sahibi, hakkını üçüncü kişilere devredemez.

Sonuç

Tasarım hakkının devri ve lisansı, doğru kurgulandığında tasarımdan ticari fayda sağlamanın etkili yollarıdır. İşlemlerin yazılı yapılması ve sicile kaydedilmesi, olası uyuşmazlıkları önler ve tarafların haklarını güvence altına alır.

Sıkça Sorulan Sorular

Tasarım hakkı başkasına devredilebilir mi?

Evet. Tescilli tasarım hakkı malvarlığı değeri taşıdığı için satış, bağış veya miras yoluyla el değiştirebilir. SMK m.148 kapsamındaki hukuki işlemlerde devrin yazılı yapılması gerekir; devrin sicile kaydedilmesi ise iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilirlik sağlar. Kayıt yapılmadığında hak sahipliği tartışması doğabilir.

Tasarım lisansı ile devir arasındaki fark nedir?

Devirde hak tamamen karşı tarafa geçer ve devreden artık hak sahibi olmaz. Lisansta ise hak sahibi olduğu yerde kalır, yalnızca kullanma yetkisi belirli koşullarla başkasına tanınır. Lisans inhisari veya inhisari olmayan biçimde verilebilir; inhisari lisansta hak sahibi kural olarak aynı kapsamda başkasına yetki veremez.

Tasarım lisans sözleşmesinde nelere dikkat edilmeli?

Sözleşmede lisansın türü, kapsadığı ürünler, coğrafi alan, süre, bedel ve alt lisans verilip verilemeyeceği açıkça yazılmalıdır. Kalite denetimi, tecavüz halinde kimin dava açacağı ve sözleşmenin sona erme koşulları da düzenlenmelidir. İşlemin sicile kaydı, üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi bakımından önem taşır.